Sarsak Elek Makinesi Çalışma Prensibi Nasıl?

Sarsak elek makineleri, endüstriyel proseslerde malzeme sınıflandırması ve ayırma işlemleri için vazgeçilmez ekipmanlardır. Bu makineler, agregat, maden cevheri, kum-çakıl gibi heterojen karışımları boyutlarına göre ayırarak üretim verimliliğini artırır. Çalışma prensibi, titreşim enerjisinin kontrollü bir şekilde kullanılmasına dayanır. Makinenin temelinde, malzemenin elek yüzeyleri üzerinde sarsılarak farklı katmanlara ayrılması yatar. Bu yazıda, sarsak elek makinesinin yapısını, çalışma mekanizmasını ve pratik kullanım detaylarını adım adım inceleyerek, işletmelerin bu teknolojiyi etkin biçimde entegre etmesine yönelik rehber bilgiler sunacağız. Özellikle madencilik, inşaat ve geri dönüşüm sektörlerinde yaygınlaşan bu makineler, doğru anlaşıldığında uzun ömürlü ve yüksek performanslı sonuçlar verir.

Temel Yapı ve Bileşenler

Sarsak elek makinelerinin tasarımı, dayanıklılık ve verimlilik odaklıdır. Ana çerçeve, genellikle yüksek mukavemetli çelikten üretilir ve titreşim yüklerini absorbe edecek şekilde güçlendirilmiştir. Elek panelleri, delik boyutlarına göre özelleştirilir; örneğin, 5 mm’den 100 mm’ye kadar değişen açıklıklar, farklı malzeme tiplerine uyum sağlar. Titreşim kaynağı olarak eksantrik motorlar kullanılır; bu motorlar, dönme hareketini dikey ve yatay titreşime dönüştürür. Destek sistemi ise amortisör yaylar ve kauçuk izolatörlerden oluşur, böylece titreşim zemine minimum iletilir ve gürültü seviyesi düşer.

Bileşenlerin doğru montajı, makinenin ömrünü doğrudan etkiler. Örneğin, elek tellerinin gerginliği %5-10 arasında tutulmalıdır ki malzeme tıkanıklığı önlensin. Pratik bir uygulama olarak, elek yüzeyinin eğimi 15-25 derece arasında ayarlanarak malzeme akışı optimize edilir. Aşağıdaki liste, temel bileşenlerin işlevlerini özetler:

• Elek Panelleri: Malzeme ayrımını gerçekleştirir, aşınmaya dayanıklı poliüretan kaplamalarla korunur.
• Titreşim Motoru: 1000-3000 devir/dakika hızında çalışır, frekans ayarlanabilir.
• Yay Sistemi: Titreşimi dengeler, periyodik kontrolü şarttır.

Bu unsurların harmonisi, makinenin 24 saat kesintisiz çalışmasını sağlar ve bakım maliyetlerini %20-30 oranında azaltır.

Çalışma Prensibi ve Aşamaları

Titreşim Üretimi

Çalışma prensibi, motorun eksantrik ağırlıklarının yarattığı santrifüj kuvvetle başlar. Motor döndükçe, bu kuvvet yatay ve dikey bileşenlere ayrılır; yatay bileşen malzemenin ileri hareketini, dikey bileşen ise havalanmasını sağlar. Frekans, malzeme yoğunluğuna göre 10-50 Hz arasında ayarlanır. Örneğin, kumlu agregatta 20 Hz ideal olup, malzemenin elek üzerinde 3-5 saniyede bir sıçrama yapmasını temin eder. Bu aşamada, motor gücü 5-15 kW arasında seçilerek enerji verimliliği sağlanır.

Malzeme Ayrışımı

Malzeme üst elekten beslendikten sonra, titreşim sayesinde tabakalaşma meydana gelir. Büyük parçalar üst katmanda kalırken, küçükler alt katmanlara iner. Ayrışma oranı, elek açıklığı ve titreşim amplitüdüne bağlıdır; amplitüd 5-10 mm tutulursa verim %95’e ulaşır. Pratik adım: Malzeme besleme hızını saatte 50-200 ton arasında kontrol edin, aşırı yükleme tıkanıklığa yol açar. Bu mekanizma, lineer titreşimli sarsak eleklere kıyasla dairesel hareketle daha homojen dağılım sağlar.

Çıkış ve Taşıma

Ayrılan fraksiyonlar, farklı çıkış ağızlarından tahliye edilir. Altın ürün konveyörle alınırken, aşırı boyutlular geri dönüşüme gönderilir. Sistemde toz kontrolü için su püskürtme eklenebilir, bu da emisyonları %40 düşürür. Düzenli kalibrasyonla, makine %98 doğrulukla çalışır.

Pratik Uygulamalar ve Bakım Rehberi

Sarsak elek makineleri, beton agregatı üretiminde %70 oranında kullanım görür. Örneğin, bir taş ocaklarında 0-5 mm kum ile 20-40 mm çakılı ayırarak kaliteli harç elde edilir. Kurulumda, makineyi titreşim izolatörleri üzerine yerleştirin ve seviye ayarı yapın. Operasyonel ipucu: Günlük inceleme rutiniyle yayları kontrol edin, deformasyon varsa hemen değiştirin.

Bakım prosedürü şu adımları izler:

1. Elek panellerini haftalık temizleyin, basınçlı hava kullanın.
2. Motor yataklarını yağlayın, her 500 saatte bir.
3. Titreşim sensörleriyle frekansı izleyin, sapma varsa ayarlayın.

Bu uygulamalar, arıza sürelerini minimize eder ve üretim kapasitesini saatte 100 tona çıkarır. Düzenli eğitimle operatörler, verimi %15 artırabilir.

Sonuç olarak, sarsak elek makinesinin çalışma prensibini anlamak, işletmelerin proses optimizasyonunda kritik rol oynar. Temel bileşenlerden bakım ipuçlarına kadar sunduğumuz rehberle, bu teknolojiyi sorunsuz entegre edebilirsiniz. Uzun vadeli başarı için, üretici spesifikasyonlarına sadık kalın ve periyodik denetimler yapın; böylece ekipmanınız maksimum verimle hizmet verir.